مرور نقدهای مطبوعات بریتانیا بر ‘زنان بدون مردان’ فیلم شیرین نشاط

سینمای جهان
مرور نقدهای مطبوعات بریتانیا بر ‘زنان بدون مردان’ فیلم شیرین نشاط

فیلم تحسین شده شیرین نشاط در جشنواره ونیز با استقبال منتقدان بریتانیایی روبرو شده است.
زنان بدون مردان اولین ساخته بلند شیرین نشاط، عکاس و ویدئوآرتیست شناخته شده ایرانی ساکن نیویورک که با عکس هایش در جهان به شهرت رسید، اولین بار در جشنواره ونیز سال گذشته به نمایش درآمد و توانست جایزه شیر نقره ای بهترین کارگردان را از آن خود کند.

این فیلم فرآیندی چند ساله را طی کرد تا سرانجام، سال گذشته آماده نمایش شد.
فیلمنامه فیلم کار شجاع آذری با همکاری شیرین نشاط بر اساس رمان شهرنوش پارسی پور به همین نام است و در آن شبنم طلوعی، مینا آذریان، آریتا شهرزاد و اورسولیا توث بازی دارند. تهیه کنندگان آن فیلیپ بوبر، مارتین گشلاشت(فیلمبردار فیلم) و سوزان ماریان هستند.
فیلم که در مراکش فیلمبرداری شده، قصه چهار زن را در طول تابستان ۱۳۳۲، هنگام کودتا علیه مصدق روایت می کند و سازندگان تلاش کرده اند تا تهران آن سال را در این کشور بازسازی کنند.
این فیلم در بسیاری از مطبوعات بریتانیایی مورد نقد و بررسی قرار گرفته و با نظرات متفاوتی روبه رو شده است.
گاردین
پیتر برادشاو، منتقد روزنامه گاردین با دادن چهار ستاره (از نهایت پنج ستاره) نقد خود را با اشاره به نقل قولی از شاپی خرسندی آغاز می کند:
“شاپی خرسندی، کمدین ایرانی – بریتانیایی اخیراً فاش کرد که جان اسنو (مجری شبکه چهار تلویزیون بریتانیا) گفت و گویی را که بین او و تونی بلر، نخست وزیر سابق بریتانیا، سال ها قبل صورت گرفته، برایش بازگو کرده است. در این مکالمه نخست وزیر از اسنو می پرسد که چرا ایرانیان به طور غم انگیری از بریتانیا متنفرند. اسنو با تردید پاسخ می دهد: “خب به خاطر مصدق…” مصدق رهبر ایرانی ای بود که در سال ۱۹۵۳ بخاطر ملی کردن نفت، با کودتایی که دولت های بریتانیا و آمریکا در آن بی تاثیر نبودند، سرنگون شد. بلر رک و راست می پرسد:”کی؟” شاید تماشای این فیلم عالی ایرانی فرصتی باشد برای بلر و همه ما تا تجدید خاطره ای کنیم درباره بریتانیا و تاریخ ایران.”

برادشاو می نویسد: “شیرین نشاط عکاس که به کارگردانی رو آورده، با این اولین فیلم بلند خود، فیلمی خلق کرده است دارای نگاه، شاعرانه، با رک گویی جنسی و با تار و پودی تاریخی. او نگاه شخصی و سیاسی خود را در زندگی چهار زن خلاصه می کند و نشان می دهد زندگی آنها چگونه تحت تاثیر کودتای علیه مصدق قرار می گیرد. به این ترتیب، او خاطرات نسل گمشده سیاست و فرهنگ ایران را زنده می کند.”
برادشاو ادامه می دهد:”شیوه فیلمسازی نشاط وامدار محسن مخملباف است ، اما او از کسان دیگری هم الهام گرفته؛ از جمله حرکات دوربین او آشکارا تارکوفسکی‌وار است. شیرین نشاط در به تصویرکشیدن رئالیسم جادویی ای که در اصل اثر ادبی فیلم وجود دارد، وامدار بونوئل است: نمود آن را می توان در سکانس مشتری های بدون چشم، صورت های بدون دهان و مشابه آن دید، و نیز به گمانم، در مهمانی بزرگ فخری که در آن ارتشی ها با تجسس خانه شروع می کنند اما در نهایت به جمع مهمانان می پیوندند.”
ایندیپندنت
جاناتان رامنی در روزنامه ایندیپندنت سبک فیلم را بیشتر نزدیک به برتولوچی و تئوآنجلوپولوس می شمارد، اما نگاه چندان مثبتی به پرداخت داستان فیلم ندارد: “نشاط و همکار نویسنده اش، شجاع آذری، نمی توانند از پس همه مواردی که می خواهند بیان کنند بربیایند و فیلم بیش از ظرفیت ۹۹ دقیقه ای اش از حرف های مختلف انباشته است. ما هرگز شناخت کافی از شخصیت ها پیدا نمی کنیم.”
رامنی هم به کودتا علیه مصدق اشاره دارد: “فیلم ظاهرا درامی تاریخی است که به شیوه واقع گرایانه تصویر شده، اما نشانه هایی که بیشتر رویا گونه است، آن را افسانه ای به شیوه رئالیسم جادویی نشان می دهد. فیلم بر اساس رمان شهرنوش پارسی پور در تهران ۱۹۵۳ می گذرد، زمانی که کودتایی به رهبری آمریکا و پشتیبانی بریتانیا علیه محمد مصدق، نخست وزیر مردمی ایران، صورت گرفت و قدرت را به شاه برگرداند- لحظه ای مهم که در فیلم، سرآغاز مشکلات امروز ایران به نظر می رسد.”
ساندی تایمز

قطعاًً برخی منتقدان آن را مجموعه ای از تصاویر قلمداد خواهند کرد که در آن دیالوگ‌ها و قصه به هم چفت نمی‌شود و فیلم کاملی به دست نمی‌دهد. اما این همان چیزی است که فیلم را نامحتمل و رویایی نشان می دهد.

منتقد ساندی تایمز

اما فرانچسکا استیل در ساندی تایمز می نویسد: “عنوان فیلم گمراه کننده است. زنان بدون مردان فیلمی تند و فمینیستی علیه مردانی که به زنان ستم می کنند نیست، اگر چه چند شخصیت مرد ناخوشایند در فیلم وجود دارد. فیلم بیشتر رویایی است درباره انتخاب هایی که پیش روی این زنان بوده است.”

این منتقد به فیلم چهار ستاره می دهد و درباره سبک آن می نویسد: “قطعاًً برخی منتقدان آن را مجموعه ای از تصاویر قلمداد خواهند کرد که در آن دیالوگ ها و قصه به هم چفت نمی شود و فیلم کاملی به دست نمی دهد. اما این همان چیزی است که فیلم را به طرز شگفت انگیزی اثیری می کند و آن را نامحتمل و رویایی نشان می دهد.”
اما در همین روزنامه، وندی آیدل با دادن تنها دو ستاره، نشاط را بیشتر درگیر زیبایی تصاویر می داند تا روایت، و می نویسد: “فیلم انباشته از خودستایی است و پیامش علیه خشونت علیه زنان، هوشمندانه نیست.”
آبزرور
فیلیپ فرنچ در آبزرور سینمای ایران را خانه هنری می نامد که علیرغم همه فشارها توانسته آثار زیبایی را به سینما عطا کند.
ایوینینگ استاندارد
درک مالکوم نیز در ایوینینگ استاندارد با دادن چهار ستاره، کودتا علیه مصدق را آغاز بنیادگرایی در ایران می خواند و با اشاره به گفته انگ لی، رئیس هیات داوران جشنواره ونیز که گفته بود این فیلم قلب او را تسخیر کرد، می نویسد: «زنان بدون مردان قلب های بسیاری را تسخیر خواهد کرد.»

این صفحه را برای دیگران بفرستید

چاپ مطلب

سایت خبر
سایت بی بی سی