هفت روز کتاب؛ در اطراف وقت سبز و مقاله های دریابندری

فرهنگ ایران
هفت روز کتاب؛ در اطراف وقت سبز و مقاله های دریابندری

فرج سرکوهی
روزنامه نگار

در اطراف وقت سبز، تجربه مدام شاعر همیشه در راه

“از پرسه خیال” تازه ترین سروده های مفتون امینی را در بر می گیرد

کتاب «از پرسه‌ خیال در اطراف وقت سبز»، که در هفت روز گذشته منتشر شد، مجموعه ای از تازه ترین سروده های مفتون امینی به زبان فارسی و منظومه‌ «عاشیقلی کروان» او را به زبان ترکی در بر دارد.
اغلب شعرهای این مجموعه از جمله شعرهای گویه، ماه و آب، آن شنیدن‌ها، باغ، غزل‌واره و با نقطه‌ سرخ، مهر و نشان شاخصه های بارز شعر فارسی مفتون امینی را در دو دهه اخیر بر خود دارند و با زبانی روان اما چند بعدی، استعاره هائی پر ایهام و تاویل پذیر، تصاویری موجز، ساختاری منسجم و تلاش برای نوآوری و برگذشتن از روال جاری مشخص می شوند.
کتاب از پرسه‌ خیال در اطراف وقت سبز را نشر امرود منتشر کرده است.

تحول شعر فارسی از شعر کلاسیک تا شعر نیمائی و از شعر نیمائی تا شعر سپید شاملوئی، موج های رنگارنگی که در کنار این بستر متحول آمدند و رفتند، نحله هائی چون موج نو و شعر حجم و تلاش های سه دهه اخیر که برخی چون اخراج شعر به سود بازی های زبانی ناپدید شدند و برخی چون تجربه های تازه در خلق فضا، ساختار و زبان نو در شعر هنوز ادامه دارند، در بستر دستکم صد سال تاریخی رخ دادند اما این همه را می توان در کارنامه شاعری مفتون امینی نیز دید که از غزل به شیوه قدمائی به شعر نیمائی و از شعر نیمائی به شعر سپید شاملوئی رسید و در سه دهه اخیر از این دو نیز برگذشت و با تجربه های نوآورانه نسل های جوانی همگام و هم نفس شد که از منظر سن تقویمی نوه ها و نتیجه های او به شمار می روند.
مفتون امینی در ۱۳۰۵ در حومه های تبریز چشم به جهان گشود. در دانشگاه تهران حقوق خواند و سال ها ردای قضاوت بر دوش داشت. مفتون از اعضای محفل صمد بهرنگی در تبریز و از روشنفکران معترض دهه های چهل و پنجاه بود و به همین دلیل از دادگستری اخراج شد.
دو دفتر نخستین شعرهای مفتون با عنوان های «دریاچه» و «کولاک»،که در سال های ۱۳۳۶ ۱۳۴۴ منتشر شدند، شعرهای قدمائی او را در بر دارند.
مفتون امینی از مجموعه شعر انارستان،که در سال ۱۳۴۶ منتشر شد، به شعر نیمائی و مضامین و فضاهای نو روی آورد و زبان تغزلی خود را با مضامین سیاسی و حماسی پیوند و ضرورت های متحول زمانه گره زد.

مفتون امینی شاعری دو زبانه است و از جمله در سال ۱۳۵۸ منظومه «عاشقلی کروان» را به ترکی منتشر کرد.
مفتون امینی پس از انقلاب شیوه دیگر در پیش گرفت و کوشید تا از زبان، ساختار و فرم های کلاسیک شده شعر نیمائی و شاملوئی فراتر برود و با نوآوری های نسل های جوان و با شعر فارسی دهه های ۶۰ و ۷۰ همراه شود.
امینی در این فضا مجموعه شعرهای فصل پنهان، تاکستان احتمال، سپیدخوانی روز، عصرانه در باغ رصدخانه، شب هزار و دو، اکنون‌های دور، بومرنگ و من و خزان و تو را منتشر کرده است.

مقدمه های مستقل از متن

“از این لحاظ” را نشر کارنامه منتشر کرده است

اگر اعتبار و کمیت و کیفیت داده ها و اطلاعات مرتبط با موضوع را در یک مقاله از معیارهای مقاله نویسی بدانیم و سنجه هائی چون زبان روان، پرهیز از تعقید تصنعی، دامنه تاثیرگذاری و برد و نفوذ، کشش و جذابیت، روزآمدی و نسبت موضوع مقاله با موضوع های حساس را بر این معیار بیافزائیم، نجف دریابندری را می توان از بهترین و چیره دست ترین مقاله نویسان ایران دانست.
دریابندری کم می نویسد اما آن گاه که دست به مقاله نویسی باز می کند، بحثی تازه و تفکربرانگیز در محافل روشنفکری ایران مطرح می شود.
دریابندری از معتبرترین و بهترین مترجمان ایران است. برخی از بزرگ ترین نویسندگان و باارزش ترین آثار فرهنگ بشری را به فارسی زبانان معرفی کرده و ترجمه های او از منظر وفاداری به متن مقصد و خلق معادل متناسب برای زبان، لحن، سبک و روال نویسنده اصلی در زبان فارسی از بهترین نمونه های ترجمه در ایران به شمار می روند و او گاه بر ترجمه های خود مقدمه هائی نیز افزوده است.
مقدمه های دریابندری اما نه فقط مقدمه بر کتاب، که مقالاتی مستقل اند و به اعتبار جامعیت اطلاعات معتبر، عمق تحلیل ها، زبان روان، ساختار منسجم، نگاه تیز و طرح مباحث بحث انگیز از بهترین نمونه های مقاله در زبان فارسی به شمار می روند.
کتاب از این لحاظ، که اخیرا منتشر شد، مجموعه ای از مقدمه های دریابندری را بر برخی ترجمه های او دربردارد. دریابندری متون متنوع منتشر شده در کتاب از این لحاظ را در سه بخش ادبیات، فلسفه و تاریخ تنظیم کرده است.

دریابندری در خلق طنز فاخر دستی قوی دارد و خلاقیت خود را در یافتن زبانی زیبا که طنز فاخر او را در ساختی متعالی عرضه می کند، با ترجمه و تالیف کتاب چنین کنند بزرگان نشان داده است.

چنین کنند بزرگان ترجمه ای معمول از کتاب انحطاط و سقوط تقریباً همه افراد ویل کاپی نیست چرا که این اثر، با افزوده های دریابندری به اثری متفاوت با متن اصلی و به نمونه ای متعالی از طنز فاخر در زبان فارسی بدل شده است.

مقدمه ها یا مقالات گردآمده در کتاب از این لحاظ نیز، گاه و به مناسبت، نشان طنز فاخر دریابندری را بر خود دارند و طنز دریابندری جذابیت و کشش مقالات او را صد چندان می کند.

در کتاب از این لحاظ مقالاتی در باره کتاب وداع با اسلحه اثر ارنست همینگوی، رگتایم نوشته ال. دکتروف، بازمانده روز اثر کازوئوایشی گورو، آنتیگونه نوشته سوفوکلس، خانه برناردا آلبا اثر فدریکو گارسیا لورکا، نوشته مارک تواین، تاریخ فلسفه غرب و قدرت، دو اثر برتراند راسل، متفکران روس نوشته آیزیا برلین، افسانه دولت و فلسفه روشن اندیشی دو اثر ارنست کاسیرر و تاریخ روسیه شوروی تالیف ای. اچ. کار آمده است.

این کتاب را نشر کارنامه منتشر کرده است.
سر دلبران در حدیث دیگران

انتشارات مروارید ناشر این کتاب است

داستان گوئی از کهن ترین سنت های بشری است و آثاری چون شاهنامه و هفت پیکر و دیگر سروده های نظامی گنجوی غنای داستان سرائی را در شعر کلاسیک فارسی نشان می دهند.
در بخش مهمی از هفت دفتر مثنوی نیز مضامین و مفاهیم فلسفی و عرفانی در قالب داستان های منظومی روایت می شوند که جدا از پیام های محتوائی از ساختار داستانی،شخصیت و فضا سازی استادانه و منطق و بوطیقای سنجیده ای برخورداراند.
تحلیل داستان های مثنوی چون داستان و از دیدگاه معیارهای داستان نویسی مبحثی جذاب است و مولف کتاب اشارت های دریا: بوطیقای روایت در مثنوی کوشیده است تا از این منظر به حکایت های مثنوی بپردازد هرچند مولوی داستان را محملی می دانست که «سر دلبران» را در «حدیت دیگران» باز می گوید.

مولوی در خلق داستان های مثنوی برخی سنت های داستان گوئی و داستان نویسی کهن فارسی از جمله قصه در قصه، زمان دایره ای، تلفیق رئالیزم داستانی با روال های غیررئالیستی و حضور شخصیت های تاریخی در کنار آدم ها، فضاها و اشیاء خیالی را به کار می گیرد و در برخی داستان ها از سنت های جاری برگذشته و به مثل در داستان معروف «موسی و شبان» موسای پیامبر را به شخصیت منفی داستان بدل می کند.
حمید رضا توکلی مولف کتاب اشارت های دریا: بوطیقای روایت در مثنوی که انتشارات مروارید آن را منتشر کرده است، کوشیده است تا ساختار داستان های مثنوی را مستقل از پیام و در نسبت با پیام تحلیل کند و با بررسی نسبت عناصر هر داستان با ساختار کلی و با تحلیل رابطه معنا و صورت و نسبت زیبائی شناسی و پیام در داستان های مثنوی بوطیقای روایت را در این داستان ها کشف کند.

این کتاب در ۹ فصل با عنوان های مثنوی و چشم انداز شامل وضع غریب قصه ها در مثنوی، زاویه روایت در مثنوی، روایت چند آوا و قصه قصه های مثنوی، تداعی و گریز در روایت مولانا، زبان و روایت در مثنوی، مثنوی و اسلوب قصه در قصه، موسیقی، زمان و بوطیقای روایت و آغاز و انجام روایت تدوین شده است.

این صفحه را برای دیگران بفرستید

چاپ مطلب

سایت خبر
سایت بی بی سی